Terug in verbinding

Over emoties, hechting en opnieuw leren afstemmen

Emoties zijn meer dan gevoelens die zomaar bij ons opkomen. Ze helpen ons om de wereld om ons heen te interpreteren. Ze hebben een belangrijke signaalfunctie: ze vertellen ons iets over wat er vanbinnen gebeurt.

Wat we voelen, wordt niet alleen bepaald door wat er op dit moment gebeurt. Onze emoties worden mede gekleurd door eerdere ervaringen, herinneringen en verwachtingen. Een situatie in het heden kan daardoor iets ouds in ons raken. Soms reageren we niet alleen op wat er nú gebeurt, maar ook op wat we eerder hebben meegemaakt.

Ons lichaam en ons zenuwstelsel proberen voortdurend in te schatten:
Ben ik veilig? Kan ik ontspannen? Moet ik alert zijn? Moet ik mezelf beschermen?

De basis wordt vroeg gelegd

In de eerste jaren van ons leven leren we veel over onszelf en over relaties. Een kind ontdekt als het ware door de reacties van belangrijke anderen:

Mag ik er zijn?
Word ik gezien?
Mag ik voelen wat ik voel?
Is er iemand die mij helpt wanneer het te veel wordt?
Kan ik op een ander vertrouwen?

Voor een gezonde hechting is alleen lichamelijke nabijheid niet voldoende. Een kind heeft ook behoefte aan een voedende emotionele verbinding.

Daarbij speelt afstemming een belangrijke rol.

Afstemming betekent dat een ouder probeert aan te voelen wat er in het kind gebeurt en daarop aansluit. Een baby die overstuur is, heeft bijvoorbeeld niet alleen een paar armen om zich heen nodig, maar ook een ouder die de spanning opmerkt en helpt om weer tot rust te komen.

Dit afstemmen is voor een groot deel een natuurlijk en intuïtief proces. Maar het kan onder druk komen te staan wanneer een ouder zelf veel stress ervaart, emotioneel belast is, financiële zorgen heeft of om andere redenen onvoldoende beschikbaar is.

En soms heeft een ouder dit zelf nooit geleerd.

Wanneer je als kind weinig ruimte hebt gekregen om je eigen emoties te ervaren en te begrijpen, kan het later moeilijker zijn om je eigen binnenwereld te herkennen. En wanneer je niet goed hebt leren afstemmen op jezelf, kan het ook lastig zijn om werkelijk af te stemmen op een ander.

Wat vroeger ontbrak, hoeft niet voor altijd te ontbreken

Misschien is dat wel één van de meest hoopvolle kanten van ons mens-zijn.

Wat je vroeger niet hebt kunnen leren, kun je later alsnog ontwikkelen.

Het begint niet bij de ander.

Het begint bij jezelf.

Bij langzaam leren herkennen:

Wat voel ik eigenlijk?
Waar voel ik dat in mijn lichaam?
Wat vertelt deze emotie mij?
Wat heb ik op dit moment nodig?
Is mijn reactie passend bij wat er nu gebeurt, of raakt dit ook iets van vroeger?

Door steeds meer verbinding te maken met je eigen binnenwereld, ontstaat er ruimte om ook werkelijk aanwezig te zijn bij de ander.

Want hoe beter je jezelf leert verstaan, hoe gemakkelijker het wordt om de ander werkelijk te zien.

Niet om de ander meteen te veranderen.
Niet om een emotie weg te maken.
Maar om nieuwsgierig te worden:

Wat gebeurt er hier? Wat gebeurt er in mij? En wat gebeurt er tussen ons?

Daar ontstaat verbinding.

Misschien is dat wel de weg van overleven naar verbinden: niet langer alleen reageren vanuit oude beschermingspatronen, maar steeds meer leren voelen, begrijpen en kiezen.

Eerst verbinding met jezelf.
Van daaruit verbinding met de ander.